Hegaluzea

Sukaldaritza tradizionala

Hegaluzearekin egiten diren plater herrikoien artean, enpanadak eta enpanadillak, arrain-pastelak, hostopilak, tortillak eta baita pasta-platerak ere aurki ditzakegu. Hegaluzea, gainera, tradizio gastronomiko handiko arrain-plater batzuen protagonista da, hala nola marmitakoarena (Euskal Herrikoa bertakoa), hegaluzea errioxar erara, hegaluzea tomatearekin edo sagardoarekin. Eta, jakina, mendrezka, hau da, hegaluzearen zatirik baloratuena eta kalitate onenekoa, plantxan eginda zapore onena ateratzeko gai dena. Baratxuri eta piperminarekin egindako olio errea ere erantsi ohi zaio mendrezkari, erre ondoren.

Marmitakoa: hegaluze erregosia patatekin, bizkaitar saltsarekin (tomatearekin, tipularekin, baratxuriarekin, piper berdeekin eta piper txorizeroekin).

Hegaluzea Errioxako erara: hegaluze gisatua tomate eta piperrekin.

Hegaluzea sagardotan: tipula eta sagardo erregosi batean prestatua.

Bitxikeriak

Hegaluzeak kolore gorri biziko zatiak ditu bere haragian. Animaliak lekuz aldatzeko erabiltzen dituen gihar-eremuak dira, eta odol-kantitate handia irrigatzen duelako dute kolorea.

Nola prestatu

Hegaluzeak beste arrain askok baino aukera gehiago ematen ditu prestatzeko eta kontserbatzeko, bere haragiaren trinkotasuna dela eta. Ohikoa izaten da hegaluze freskoarekin batera hegaluze kontserbak (naturalean, eskabetxean edo oliotan), hegaluze izoztua edo hegaluze mojama aurkitzea merkatuan. Arrain hau preziatuenetakoa eta balio gastronomiko handienetakoa duena dela esaten da. Abantaila bat ere badu: bere zatietako edozein aprobetxa daiteke askotariko platerak egiteko, beti zapore zoragarria lortuz. Arrandegietan aurki ditzakegun hegaluze-aurkezpen ohikoenak honako hauek dira: medailoiak (zentimetro bat eta hiru zentimetro arteko xerrak), tximeleta-formakoak (bizkar-hezurra bereizita, burua eta isatsa dituela eta arraina tximeleta-formakoa irekita) edo xerrak. Enborrak tomatearekin eta tipularekin edo beste barazki batzuekin erregosiak egiteko erabiltzen dira, eta patatak, berriz, isatsarekin laguntzeko. Xerrak edo hegaluze solomoak oso gustagarriak dira plantxan edo parrillan eginda. Gordinik kontsumitzen bada, carpaccioa da ohikoena. Hegaluze xehatutako haragia ere erabiltzen da haragi-bolak, hanburgerrak, enpanadak, piper beteak, lasagnak edo arrain-kaneloiak egiteko. Oso zukutsua eta zaporetsua gertatzen da oliba olioarekin marinatutako hegaluzea, limoi zukua eta piperbeltz beltza (alea edo eho berria). Hegaluzea entsaladara gehitu edo arrautza beteak egin nahi badira, kontserbako hegaluzea izaten da, edozein unetan jateko prest.